Mulchen voor meer leven en minder werk

In de natuur is de bodem (op rotsen en woestijn na) nooit lang onbedekt. Planten zullen kaal geworden bodem direct bedekken. Dit voorkomt erosie en zorgt voor behoud en voortzetting van het leven. Zo bezien is het ook begrijpelijk waarom wilde planten (onkruid) lege plekjes in de tuin snel vullen. Vanuit deze gedachte is het aan mensen de taak om de tuinbodem te bedekken. Met die planten die de tuinliefhebber graag wil zien of met organisch materiaal. Dit laatste heet ‘mulchen’.

Betere bodemstructuur

Mulchen stimuleert het bodemleven. Wormen, pissebedden, miljoenpoten en andere organismen verbeteren de bodemstructuur. Bacteriën en schimmels die het mulchmateriaal afbreken, nestelen zich in de bodem en remmen de groei van de parasitaire schimmels die de plantenwortels kunnen aantasten. Het bodemleven verteert het organisch materiaal zodanig dat de plantenwortels de vrijgekomen voedingsstoffen kunnen opnemen. Dit verteringsproces verhoogt het humusgehalte in de bodem. Wormen nemen in aantal en activiteit toe. Ze graven diepe gangen die de waterafvoer bij hevige regen bevorderen. Zo ontstaat een vochthoudende, luchtige grond en krijgt de bodem een lekkere bosgrondgeur.

Minder sproeien bij droogte

De mulchlaag beschermt de bodem tegen rechtstreekse zon, uitdrogende wind en grote temperatuurverschillen. De planten waartussen mulching is aangebracht, staan er in drogere periodes dan ook frisser bij dan de soortgenoten die niet van zo'n laag genieten. Afhankelijk van de soort en de hoeveelheid mulchmateriaal hoef je de tuin - zelfs tijdens een langere droogteperiode - niet meer te begieten. De bescherming tegen zomerse hitte geeft ook een koelere bodem. Dat bevordert de groei van de planten. Bij zware regenval voorkomt de beschermlaag dat de bodem dichtslaat. Tijdens de wintermaanden beschermt mulching de plantenwortels beter tegen zeer lage temperaturen.

Minder wieden en maaien

Een belangrijk aanvullend voordeel van een mulchlaag is de remmende werking op de groei van onkruid. Minder wieden en meer genieten dus. Verder verhindert een mulchlaag dat opspattende regendruppels bladeren of vruchten met een modderlaagje bedekken. Met een mulchlaag rond bomen in het gazon kunnen we het overige gras makkelijker maaien. Schade aan de bomen door de maaimachine komt bij deze bomen niet meer voor.

Waarmee mulchen?

Cacaodoppen

Ik gebruik voor het mulchen bij voorkeur cacaodoppen oftewel de schillen van de cacaoboon. Het grote voordeel van dit materiaal is dat het de bovengenoemde positieve eigenschappen heeft en niet verzurend werkt op de bodem. Daarnaast is een laag cacaodoppen makkelijk aan te brengen en erg mooi om te zien. Enkele voorbeelden van een hoe een mulch met cacaodoppen uw tuin verfraait, ziet u in het fotoboek. Ook de tuinen aan de St. Canisiussingel 34 en 36 in Nijmegen geven een goed beeld van hoe mulching met cacaodoppen werkt. Tuinen & Teksten koopt de cacaodoppen rechtstreeks van de cacaofabriek. Daardoor zijn ze voordeliger dan via aankoop bij een tuincentrum.

Grasmaaisel

Grasmaaisel is ook geschikt als mulchmateriaal, maar dan wel alleen zonder zaden. Overjarig hooi of stro is ook bruikbaar. Een laag van 2 à 3 cm dik tussen vaste planten, bloemen, groenten of onder de haag werkt prima. Herhaal dit een paar keer in de loop van de zomer. De bodem onder het gras blijft langer vochtig. Bij vochtig weer verteert het maaisel. Het bodemleven wordt daarmee intenser en verwerkt meer voedsel. Het jaar daarop kan dan vaker grasmaaisel worden gebruikt. Nadeel van dit materiaal is dat het minder mooi is om te zien.

Compost

Compost, zelfs half verteerd, is ook prima mulchmateriaal. Het bodemleven voltooit het afbraakproces dat zich grotendeels al in de compostbak heeft voltrokken. De compost van het tuincentrum bestaat vaak voor een deel uit veengrond. Dat kan verzurend werken op de bodem. Verder droogt het snel uit en dan houdt het geen vocht meer vast. Veel van de veengrond wordt afgegraven in natuurgebieden. Gezien deze nadelen werk ik het liefst met compost op basis van gecomposteerde kokosvezel. Dat product kent geen ecologische nadelen en verbetert de bodemstructuur. Kokosvezel houdt ook veel vocht vast. Het bedrijf Lentse Potgrond verzorgt de samenstelling van de eigen compost van Tuinen & Teksten. Het ecologische tuinproductenmerk Ecostyle verkoopt via tuincentra ook compost op basis van kokosvezel. Dit product heet Cocopeat.

Bladeren en plantenresten

Ruim in de herfst de afstervende planten en bladeren niet op, maar laat ze ter plaatse verteren. Bodem en planten worden er beter van. Let wel op dat kleinere planten niet bedekt worden onder een te dikke laag blad. Laat het overtollige blad dan eerst apart composteren. In het voorjaar kan het dan als compost terug naar de bodem. Niet alle bladsoorten lenen zich voor snelle compostering. Eikenblad en beukenblad verteren alleen goed gemengd met ander compostmateriaal.

Wanneer mulchen?

Mulchen kan het hele jaar door. Het meest natuurlijke tijdstip is de herfst, maar ook de lente heeft voordelen. De bodem is dan eerst opgewarmd en wordt dan pas afgedekt. In de lente werkt mulchen vooral onkruidwerend. In het begin van de zomer geeft mulchen tegen hitte en uitdroging weer veel besparing van water en in de winter beschermd het tegen strenge vorst.

Kijken, zien, ruiken, ervaren, genieten. Een tuin vol leven verzacht, verfrist en inspireert.

Voeding voor bodem én geest.